Zelfstandigenwet: wat je als ggz-praktijk met zzp'ers nu regelt
Werk je in je praktijk met zzp-behandelaren? Of ben je zelf zzp'er bij een kleine instelling? Dan ligt er sinds 1 oktober een wetsvoorstel dat over jouw samenwerking gaat. Reageren kan nog tot en met 29 oktober.
IN HET KORT
|
Wat er op tafel ligt
Minister Thierry Aartsen (Werk en Participatie) zette de Zelfstandigenwet op 1 oktober in internetconsultatie. Het kabinet wil dat opdrachtgevers en zzp'ers vooraf weten of iemand buiten dienstverband werkt. De beoogde ingangsdatum is 1 januari 2028, maar eerst moeten de Tweede en de Eerste Kamer nog instemmen.
De kern heet de veilige haven. Wie aan twee toetsen voldoet en ook echt zo werkt, heeft vooraf zekerheid. De ene toets gaat over de zzp'er als ondernemer, de andere over elke opdracht apart. Samen zijn het zeven criteria.
De zeven criteria op een rij
Toets | Criterium | Wat het inhoudt |
|---|---|---|
Zelfstandigentoets | Drie opdrachtgevers | Minimaal drie in het lopende en het vorige kalenderjaar samen. Eén langdurige opdrachtgever mag, als er ook andere van enige omvang zijn. |
Zelfstandigentoets | Voorzieningen | Een vast minimumbedrag per jaar aan bijvoorbeeld een arbeidsongeschiktheidsverzekering, pensioen of aansprakelijkheidsverzekering. De hoogte is nog niet bekend. |
Zelfstandigentoets | Kenmerken van een onderneming | Onder meer een KvK-inschrijving, een btw-nummer, een aparte zakelijke rekening en zelf factureren. |
Werkrelatietoets | Bedoeling | Beide partijen willen werken buiten dienstverband, en dat blijkt ook uit de praktijk. |
Werkrelatietoets | Vrijheid in werkwijze | De zzp'er bepaalt zelf hoe het werk gebeurt. |
Werkrelatietoets | Vrijheid in tijd en plek | De zzp'er bepaalt waar en wanneer, behalve bij werk dat aan een plek of tijd gebonden is. |
Werkrelatietoets | Eigen rekening en risico | De zzp'er draagt zelf het ondernemersrisico. |
Afspraken over de werkrelatie leg je per opdracht samen vast, en je moet je er in de praktijk ook aan houden. Bronnen: Rijksoverheid en SRA.
Een haven met een smalle ingang
Dat klinkt geruststellend. Kijk je beter, dan valt het tegen. Alle criteria tellen mee. Valt er halverwege een opdracht één weg, dan vervalt de haven vanaf dat moment.
Mis je één criterium, dan geeft de wet je geen zekerheid.
Advocaat Joost van Ladesteijn van Vertex Legal schrijft in ZiPconomy dat duidelijkheid over de regels iets anders is dan zekerheid over de uitkomst. Of je aan alles voldeed, blijkt vaak pas tijdens of na de opdracht. Hij waarschuwt voor een "lawyer's paradise". ZorgBestuurders.nl kopte op 14 oktober dat juristen verwachten dat de nieuwe wet de onzekerheid in de zorg kan vergroten.
Wie buiten de haven valt, is niet automatisch werknemer. Dan geldt gewoon de beoordeling van nu, met alle vaagheid die daarbij hoort. Het risico zit bij opdrachtgevers die op safe spelen.
41% van de opdrachtgevers zou zelfstandigen die niet aan de criteria voldoen niet meer inzetten. Onderzoek van Ipsos I&O voor het ministerie van SZW, via Fiscaal Vanmorgen |
Zo wordt de veilige haven in de praktijk een toegangseis.
Hoe dat uitpakt in een kleine ggz-praktijk
EEN VOORBEELD Een gz-psycholoog werkt twee dagen per week als zzp'er bij een kleine instelling. Ze ziet cliënten in jullie behandelkamer, op vaste dagen, binnen jullie kwaliteitsstatuut en jullie contracten met verzekeraars. |
De uitzondering voor werk dat aan plaats en tijd gebonden is, helpt een eind. Maar hoe vrij is ze in het hoe, als de praktijk de behandelkaders bepaalt? En draagt ze eigen risico als ze een vast bedrag per uur krijgt, of de declaratie nu wordt betaald of niet?
Het concept geeft daar geen antwoord op dat specifiek over de zorg gaat.
Dan die drie opdrachtgevers. Veel zzp-behandelaren werken voor één of twee praktijken, soms naast een eigen praktijk. Tellen de cliënten of de zorgverzekeraars van die eigen praktijk mee? In de stukken die wij lazen staat het niet. Dat is het soort vraag dat je nu in de consultatie kwijt kunt.
Wat je nu doet
Wacht niet op 2028. De Belastingdienst handhaaft sinds 1 januari 2025 weer actief op de regels die nu gelden, en die blijven gelden tot de nieuwe wet er is.
Breng je zzp'ers in beeld. Zet op een rij wie er als zzp'er voor je praktijk werkt en loop per persoon de criteria door. Waar het knelt, zie je snel. Meestal bij het aantal opdrachtgevers of bij de vrijheid in werkwijze.
Pak de overeenkomsten erbij. Staat erin wie bepaalt hoe het werk gebeurt? En wie het risico draagt als een verzekeraar een declaratie afwijst? Ontbreekt dat, regel het dan nu, met een jurist erbij als je twijfelt.
Reken je eigen voorzieningen na. Ben je zelf zzp-behandelaar, tel dan op wat je per jaar kwijt bent aan je arbeidsongeschiktheidsverzekering, pensioen en aansprakelijkheidsverzekering. Ligt het minimumbedrag straks hoger, dan komt er een kostenpost bij.
Reageer op het concept. Zelf of via je beroepsvereniging. Twee concrete voorbeelden uit je eigen praktijk zeggen in Den Haag meer dan een algemene klacht over onzekerheid.
Werk je met een team dat van samenstelling wisselt, dan wil je dat je EPD meebeweegt. In Scrivio betaal je per behandelaar, €59 per maand exclusief btw, alles inbegrepen. Hoe dat werkt voor een team, lees je op de pagina over ons EPD voor groepspraktijken.
Bronnen
Rijksoverheid: Zelfstandigenwet biedt meer duidelijkheid en erkenning voor zzp'ers (1 oktober 2026)
ZiPconomy: Zelfstandigenwet, het wezen en de schijn van de veilige haven
Fiscaal Vanmorgen: Zzp'ers vrezen dat veilige haven harde inhuureis wordt
ZorgBestuurders.nl: Juristen: Nieuwe Zelfstandigenwet kan onzekerheid vergroten voor zorg (14 oktober 2026)
