Contractering 2027 in de GGZ: de complete gids voor je praktijk

De vragenlijsten staan open, de eisen zijn strenger dan ooit, en wat je deze zomer invult bepaalt je omzet van volgend jaar. Dit is wat je moet weten en doen.

Het is een vertrouwd zomerritueel. Ergens tussen de vakantieplanning en de laatste behandelingen voor de zomerstop door verschijnt er een mail: de vragenlijst voor de contractering staat klaar in VECOZO. Je klikt hem open, ziet veertig vragen, en besluit dat het ook volgende week kan.

Dit jaar is dat een slecht idee. De contractering 2027 is namelijk geen invuloefening meer. Zorgverzekeraars hebben hun inkoopbeleid flink aangescherpt, en voor het eerst wordt je tarief direct gekoppeld aan cijfers uit je eigen administratie. Wie de vragenlijst afraffelt of de deadline mist, voelt dat volgend jaar in de portemonnee.

In deze gids loop ik door het proces, de belangrijkste nieuwe eisen, en de keuzes die je deze zomer moet maken.

Zo werkt de tijdlijn

Eerst het proces, want dat luistert nauw. Op 1 april publiceerden de zorgverzekeraars hun inkoopbeleid voor 2027. Vervolgens openen ze in de loop van het voorjaar en de zomer hun vragenlijsten in het inkoopportaal van VECOZO. De deadlines verschillen per verzekeraar en sommige sluiten al in de zomer, vaak eerder voor nieuwe aanbieders dan voor praktijken die al een contract hebben. De LVVP houdt voor leden een actueel overzicht bij van alle deadlines. Check die lijst, zet de data in je agenda, en houd rekening met je eigen vakantie: een vragenlijst die sluit terwijl jij op een camping in Frankrijk staat, is een gemiste kans die je niet meer repareert.

Daarna gaat het snel. Volgens de afspraken uit de Handvatten Contractering van de NZa moeten zorgverzekeraars uiterlijk 1 oktober een toegelicht contractvoorstel aanbieden. Vanaf 12 november maken ze bekend met welke aanbieders ze een contract hebben gesloten, zodat verzekerden tijdens het overstapseizoen weten waar ze aan toe zijn.

Kort samengevat: wat jij tussen nu en het najaar invult en aanlevert, bepaalt het aanbod dat in oktober op je mat valt.

Wat er verandert in 2027

Nu het interessante deel. Het inkoopbeleid voor 2027 markeert een verschuiving die al een paar jaar gaande is, maar nu concreet wordt: verzekeraars sturen niet langer alleen op papieren voorwaarden, maar op data uit jouw praktijk. Vier ontwikkelingen springen eruit.

Je instroom bepaalt je tarief. Zilveren Kruis neemt vanaf 2027 de instroom van nieuwe, unieke cliënten mee als factor in het tariefpercentage. Behandelde je in 2025 minimaal twintig unieke Zilveren Kruis-verzekerden en is je instroompercentage nieuwe cliënten lager dan vijftig procent, dan volgt een afslag op je basistariefpercentage. De boodschap is helder: verzekeraars willen dat vrijgevestigde praktijken meer nieuwe cliënten aannemen en korter behandelen, en ze rekenen je daar via je declaratiedata op af. Reken er maar op dat andere verzekeraars dit voorbeeld volgen als het werkt.

Zonder keurmerk of visitatie geen contract. Zilveren Kruis contracteert vanaf 2027 alleen nog vrijgevestigde praktijken met het Keurmerk Kortdurende Generalistische GGZ of een visitatiecertificaat van de LVVP of het NIP. Wat eerder een tariefopslag opleverde, is nu een toegangseis. Ben je nog niet gevisiteerd en wil je gecontracteerd blijven werken? Dan is dit het moment om dat traject te starten, want een visitatie regel je niet in een week.

Je zorgvraagtypering moet kloppen op de declaratie. Verzekeraars verwachten dat je de zorgvraagtypering zorgvuldig aanlevert op de declaratie, tenzij je cliënt daar bezwaar tegen maakt. Ook het label voor digitale consulten (S01) is inmiddels een standaardverwachting, zodat verzekeraars zicht krijgen op de inzet van digitale zorg. En verzekeraars vragen daarnaast om de verwijsdatum mee te geven in het declaratieverkeer, vooruitlopend op een mogelijke verplichting. Drie datavelden die tot voor kort optioneel voelden, worden zo onderdeel van je contractrelatie.

Exclusiecriteria zijn in principe verleden tijd. In het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord is afgesproken dat zorgaanbieders vanaf 2026 geen exclusiecriteria meer hanteren, behalve bij zorginhoudelijke afwegingen. Verzekeraars verwijzen daar in het inkoopbeleid 2027 expliciet naar. De beroepsverenigingen voeren hierover terecht een stevige discussie, want hiermee schuiven verzekeraars op richting de stoel van de behandelaar. Maar in je contractkeuze moet je er wel rekening mee houden.

De rode draad: je EPD is je onderhandelingspositie geworden

Zie je het patroon? Instroompercentages worden berekend uit je declaraties van 2025. De zorgvraagtypering, het S01-label en de verwijsdatum reizen mee op elke declaratie die je verstuurt. Je keurmerk of visitatie toont aan hoe je praktijk is ingericht.

Anders gezegd: de contractering 2027 is geen momentopname meer, maar een beoordeling van hoe je administratie er het hele jaar door uitziet. Ik schreef eerder al over de tariefherziening met terugwerkende kracht en waarom die precies dezelfde vraag oproept: kun jij binnen tien minuten laten zien wat er in je praktijk gebeurt, of kost dat je een paar avonden reconstrueren?

Voor de contractering geldt dat nog sterker. Een verzekeraar die je instroom berekent, gebruikt jouw data, maar jij wilt die berekening kunnen controleren. Klopt het aantal unieke cliënten? Zijn alle nieuwe cliënten wel als nieuw geregistreerd? Staat de zorgvraagtypering overal op de declaratie? Wie dat niet zelf kan nagaan, tekent straks een contract op basis van cijfers die hij niet kan verifiëren.

Wel of niet contracteren: de context is veranderd

Dan de vraag die elke zomer terugkomt: teken je, of werk je (deels) ongecontracteerd? Dat blijft een persoonlijke afweging, en de LVVP mag je daarover niet adviseren en ik ga dat ook niet doen. Maar de context waarin je die keuze maakt, is wel wezenlijk veranderd.

De restitutiepolis is uit de GGZ verdwenen: sinds 2025 biedt geen enkele zorgverzekeraar er nog een aan. Het kabinet werkt bovendien aan het afschaffen van de vergoeding voor niet-gecontracteerde zorg, waarover ik in De verkeerde diagnose al schreef. En de NZa startte begin dit jaar een onderzoek naar de contractering van de ggz door zorgverzekeraars. Hoe dat allemaal uitpakt weet niemand, maar de richting is duidelijk: ongecontracteerd werken wordt beleidsmatig steeds verder onder druk gezet. Wie nu voor het eerst overweegt om (weer) te contracteren, doet er goed aan de deadlines voor nieuwe aanbieders extra scherp in de gaten te houden, want die vallen vaak weken eerder.

Wat je deze maand concreet doet

Geen groot project, wel vijf dingen die niet kunnen wachten. Check ten eerste per verzekeraar wanneer jouw vragenlijst sluit en plan het invullen ruim voor je vakantie. Controleer ten tweede of je visitatiecertificaat of keurmerk geldig is in 2027, en start anders nu het traject. Draai ten derde een overzicht van je eigen instroomcijfers over 2025, zodat je weet waar je staat voordat een verzekeraar het je vertelt. Loop ten vierde na of zorgvraagtypering, het S01-label en de verwijsdatum standaard op je declaraties staan. En lees ten vijfde het contractvoorstel dat in oktober komt niet als hamerstuk, maar leg het naast je eigen cijfers.

Vier van die vijf punten zijn geen contractvragen, maar datavragen. En dat is precies het punt. De contractering is een jaarlijkse toets geworden van iets dat je het hele jaar door regelt: een administratie die aan de bron klopt.

De praktijk die dat op orde heeft, vult de vragenlijst in een middag in, kent zijn eigen instroomcijfers beter dan de verzekeraar, en onderhandelt vanuit kennis in plaats van hoop. De praktijk die dat niet heeft, levert elk jaar een stukje regie in.

Scrivio is een AI-native EPD voor zelfstandige en kleine GGZ-praktijken. Zorgvraagtypering, labels en verwijsdata staan vanaf de bron op elke declaratie, en je instroom- en behandelcijfers draai je met één druk op de knop. Zo ga je de contractering in met je eigen cijfers in de hand. Benieuwd hoe dat werkt? Plan een kennismaking.