AI-transcriptie in de ggz: meeschrijven zonder mee te lezen?

Er is iets geks aan ons vak. We zijn opgeleid om te luisteren, en vervolgens brengen we onze avonden door met typen. Het sessieverslag is de stille overwerker van de ggz: niemand heeft er ooit voor gekozen, iedereen zit ermee.

Geen wonder dus dat de AI-scribe bezig is aan een opmars. In de ziekenhuizen is het al bijna gewoon: volgens de AI Monitor Ziekenhuizen 2026 werkt zo'n 69 procent aan spraakgestuurde verslaglegging. Software luistert mee, transcribeert en zet een concept-verslag klaar. De huisarts is al om. De vraag is niet óf dit richting de ggz komt, maar wat je ermee moet als het voor je neus staat.

En dat moment is dichterbij dan je denkt. Sinds 2 augustus gelden de transparantieverplichtingen uit de AI-verordening, ook voor wie AI alleen maar gebruikt. Wie nu een AI-scribe overweegt, stapt dus meteen een wereld van regels, opnames en verwerkersovereenkomsten binnen. Dat hoeft je niet af te schrikken. Je wilt alleen wel weten waar je aan begint.

Eerst het ongemakkelijke deel

AI-transcriptie werkt in twee stappen. Spraakherkenning maakt van het gesprek een tekst, en een taalmodel vat die tekst samen tot een verslag. Tot zover het foldermateriaal.

Nu de praktijk. Onderzoek dat dit voorjaar de rondte deed vond in zo'n 70 procent van AI-gegenereerde verslagen fouten. Meestal geen verzinsels (de AI hallucineert er zelden een tante bij), maar weglatingen. En laat een weglating nou net de vervelendste fout zijn die er bestaat. Een verzonnen zin valt op wanneer je het verslag naleest. Een zin die er niet staat, valt niet op. Als dat toevallig de zin was waarin je cliënt iets zei over suïcidale gedachten, heb je een probleem dat geen enkele tijdwinst waard is. De Autoriteit Persoonsgegevens zei het in maart in haar eigen woorden: de transparantie en uitlegbaarheid van AI-systemen schiet tekort.

Betekent dit dat AI-transcriptie niets voor de ggz is? Nee. Het betekent dat het concept-verslag een concept is, en dat nalezen en accorderen bij jou blijft. Wie een AI-scribe koopt in de verwachting dat verslaglegging voortaan "vanzelf gaat", komt bedrogen uit. Wie hem koopt als een assistent die het voorwerk doet, houdt er een hoop avonden aan over.

Een therapiegesprek is geen enkelblessure

De cijfers over AI-scribes komen vooral uit ziekenhuizen, en daar zit een addertje. Een gesprek over een enkelblessure kun je rustig laten transcriberen. Een therapiesessie is andere koek: trauma, verslaving, relaties, dingen die iemand soms voor het eerst hardop zegt. Waar die audio wordt verwerkt, hoe lang de opname bestaat en wie erbij kan: dat zijn in de ggz geen voetnoten maar de kern van je afweging.

Er is nog een verschil, en dat is misschien wel belangrijker. In ons vak is de relatie het instrument. Je cliënt moet weten dat er wordt opgenomen, waarom, en wat ermee gebeurt, en daar echt mee instemmen. De AVG eist dat, maar het therapeutische argument is sterker: wie zich afgeluisterd voelt, vertelt minder. In de praktijk blijkt dit overigens mee te vallen. De meeste cliënten vinden het prima, zeker als je uitlegt dat de behandelaar hierdoor niet half zit mee te tikken maar gewoon kan luisteren. Het gesprek erover kost twee minuten aan het begin van de behandeling. Die twee minuten zijn de beste investering van het hele traject.

En vergeet niet: in de ggz is het verslag niet alleen je geheugensteun. Het is de bodem onder je zorgvraagtypering, je declaratie en, daar is-ie weer, de data waarop anderen jouw praktijk beoordelen. Een verslag dat structureel nét iets mist, sijpelt door tot in je administratie.

De vragen die elke aanbieder moet kunnen beantwoorden

Of je nu naar een losse transcriptietool kijkt of naar een EPD waar het in zit: er is een handvol vragen waarop het antwoord meteen goed moet zijn. Waar wordt de audio verwerkt en opgeslagen, en blijft dat binnen de EU? Wordt er getraind op jouw data? Het enige acceptabele antwoord is nee. Is er een verwerkersovereenkomst en NEN 7510-certificering, want zonder die twee is elke demo verspilde tijd. Hoe komt het verslag in je dossier: een losse tool betekent exporteren, knippen en plakken, en dus een tweede plek waar gevoelige tekst rondslingert. En herkent het systeem jouw vak? Een generieke scribe die van EMDR "M&M's" maakt, geeft je verslagen die vooral geschikt zijn voor de vrijdagmiddagborrel.

Stel ten slotte de vraag hoe de aanbieder omgaat met de nieuwe transparantieregels. Wat je daarvoor als praktijk geregeld moet hebben, zetten we eerder op een rij. Juristen buigen zich intussen over de vraag of een samenvattende AI-scribe eigenlijk een medisch hulpmiddel is. Je hoeft daar zelf geen mening over te hebben, maar je leverancier wel.

Wat je terugkrijgt

Het punt van AI-transcriptie is niet dat de machine je verslag schrijft. Het punt is dat je startpunt verandert. In plaats van 's avonds met een leeg scherm en een vermoeid geheugen te reconstrueren wat er om half elf 's ochtends is gezegd, loop je direct na de sessie een concept na. Vijf minuten, terwijl het gesprek nog vers is. Behandelaars die dit goed hebben ingericht, melden niet alleen tijdwinst maar ook betere verslagen, geschreven op het moment dat de details er nog waren en niet acht uur en drie cliënten later.

De grootste winst zit misschien wel in de sessie zelf. Wie niet half hoeft te onthouden wat er straks in het verslag moet, kan doen waarvoor de cliënt komt: luisteren. Dat was tenslotte het idee van dit vak.

Veelgestelde vragen

• Mag ik sessies opnemen voor AI-transcriptie?

  Ja, mits je cliënt vooraf weet dat je opneemt, waarom, en wat er met de opname gebeurt, en daarmee instemt. Leg die toestemming vast in het dossier en werk alleen met een leverancier waarmee je een verwerkersovereenkomst hebt.

  
  

• Hoe betrouwbaar is AI-transcriptie van therapiegesprekken?

  De transcriptie zelf is inmiddels behoorlijk goed, zeker met herkenning van ggz-terminologie. De samenvatting blijft een concept: onderzoek laat zien dat AI-verslagen vooral fouten maken door informatie weg te laten. Nalezen en accorderen blijft jouw werk en jouw verantwoordelijkheid.

  
  

• Wat is het verschil tussen een losse AI-scribe en transcriptie in je EPD?

  Een losse tool vraagt om exporteren en overtypen of plakken: extra handelingen en een extra plek waar gevoelige data staat. Zit de transcriptie in je EPD, dan landt het verslag direct in het juiste cliëntdossier, met dezelfde beveiliging en bewaartermijnen als de rest van je dossier.

  
  

• Gelden de nieuwe AI-regels ook voor kleine praktijken?

  Ja. De transparantieverplichtingen uit de AI-verordening die op 2 augustus 2026 zijn ingegaan, gelden ook voor wie AI alleen gebruikt, ongeacht praktijkgrootte. In de kern: weet welke AI je gebruikt, wees er helder over richting cliënten en zorg dat je ermee overweg kunt.